Najem okazjonalny – jak działa i co daje właścicielowi?

Najem okazjonalny krok po kroku: jak przygotować umowę, jakie oświadczenia złożyć u notariusza, kiedy zgłosić najem do urzędu skarbowego i ile może wynosić kaucja najemcy.

Najem okazjonalny to forma wynajmu, która daje właścicielowi mieszkania większą pewność, że po zakończeniu umowy odzyska lokal bez długiego postępowania. Wymaga kilku formalności – oświadczenia u notariusza, wskazania lokalu zastępczego i zgłoszenia umowy do urzędu skarbowego – ale porządkuje relację z najemcą od pierwszego dnia.

Czym jest najem okazjonalny?

Najem okazjonalny to szczególny rodzaj umowy najmu lokalu mieszkalnego uregulowany w art. 19a-19e ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Może z niego skorzystać właściciel lokalu będący osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. To rozwiązanie często wybierają osoby, które kupują mieszkanie z myślą o wynajmie długoterminowym, na przykład Apartamenty Opolska O27 w centrum Katowic czy inne lokale w dobrze skomunikowanych częściach miasta.

Najważniejsza różnica w porównaniu ze zwykłym najmem polega na tym, że najemca już przy podpisaniu umowy zobowiązuje się do opróżnienia lokalu po jej zakończeniu i poddaje się w tym zakresie egzekucji. W razie sporu właściciel nie musi więc prowadzić długiego procesu o eksmisję – wystarczy uzyskanie klauzuli wykonalności do aktu notarialnego.

Jakie warunki musi spełniać umowa najmu okazjonalnego?

Przepisy określają kilka wymogów formalnych. Umowa najmu okazjonalnego:

  • musi być zawarta w formie pisemnej,
  • jest zawierana na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat,
  • dotyczy lokalu, który służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych najemcy,
  • wymaga dołączenia załączników wskazanych w ustawie.

Umowę można przedłużyć, zawierając kolejną umowę najmu okazjonalnego. Warto jednak pamiętać, że każda nowa umowa wymaga ponownego zgłoszenia do urzędu skarbowego.

Jakie dokumenty są potrzebne do najmu okazjonalnego?

Do umowy dołącza się trzy dokumenty. Bez nich umowa nie będzie najmem okazjonalnym w rozumieniu ustawy:

  • oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego – najemca poddaje się w nim egzekucji i zobowiązuje się do opróżnienia i wydania lokalu w terminie wskazanym w żądaniu właściciela,
  • wskazanie lokalu zastępczego – najemca podaje adres innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać, jeśli dojdzie do egzekucji,
  • oświadczenie właściciela lokalu zastępczego – osoba, która ma tytuł prawny do tego lokalu, wyraża zgodę na zamieszkanie w nim najemcy; jej podpis musi być notarialnie poświadczony.

Koszt sporządzenia oświadczenia notarialnego zależy od taksy notarialnej i zwykle jest ustalany między stronami. W praktyce często pokrywa go najemca, ale to kwestia umowna – warto wpisać ją do ustaleń przed podpisaniem dokumentów.

Jak zgłosić najem okazjonalny do urzędu skarbowego?

Właściciel ma obowiązek zgłosić zawarcie umowy najmu okazjonalnego naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania. Termin wynosi 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu. Zgłoszenie można złożyć pisemnie – osobiście, pocztą lub elektronicznie, jeśli urząd przyjmuje takie pisma.

To jeden z najważniejszych terminów w całej procedurze. Jeśli właściciel go przekroczy, umowa nie korzysta z ochrony przewidzianej dla najmu okazjonalnego i będzie traktowana jak zwykły najem. Przy kolejnych umowach z tym samym najemcą zgłoszenie trzeba powtórzyć.

Zgłoszenie umowy nie zastępuje rozliczenia przychodów z najmu. To odrębny obowiązek podatkowy, który zależy od wybranej formy opodatkowania – w razie wątpliwości warto skonsultować go z doradcą podatkowym.

Kaucja przy najmie okazjonalnym – co mówią przepisy?

Ustawa pozwala uzależnić zawarcie umowy od wpłacenia kaucji zabezpieczającej. Jej wysokość nie może przekroczyć sześciokrotności miesięcznego czynszu za dany lokal, obliczonego według stawki z dnia zawarcia umowy. Kaucja podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu ewentualnych należności właściciela z tytułu najmu.

Przed wpłatą kaucji warto przygotować protokół zdawczo-odbiorczy ze zdjęciami lokalu, stanem liczników i listą wyposażenia. Ułatwia to rozliczenie przy zakończeniu najmu.

Czym różni się najem okazjonalny od instytucjonalnego?

Oba rodzaje najmu mają podobny mechanizm zabezpieczenia, ale różnią się tym, kto może z nich skorzystać. Porównanie wygląda tak:

  • najem okazjonalny – dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie wynajmu lokali,
  • najem instytucjonalny – dla właścicieli prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wynajmowania lokali, np. firm zarządzających wieloma mieszkaniami.

Przy najmie instytucjonalnym nie ma obowiązku wskazania lokalu zastępczego, a umowy nie zgłasza się do urzędu skarbowego. Dla prywatnego właściciela jednego czy dwóch mieszkań właściwą formą będzie zazwyczaj najem okazjonalny.

Jak przebiega zakończenie najmu okazjonalnego?

Jeśli po wygaśnięciu lub rozwiązaniu umowy najemca nie opuści mieszkania dobrowolnie, właściciel postępuje według określonej procedury. Kolejne kroki to:

  1. doręczenie najemcy pisemnego żądania opróżnienia lokalu, opatrzonego urzędowo poświadczonym podpisem właściciela,
  2. złożenie wniosku do sądu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu z oświadczeniem najemcy,
  3. skierowanie sprawy do komornika, który prowadzi egzekucję i przeprowadza najemcę do lokalu zastępczego.

W tej procedurze sąd nie bada ponownie, czy najemcy przysługuje lokal socjalny – na tym polega przewaga najmu okazjonalnego nad zwykłą umową. Do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności dołącza się m.in. żądanie opróżnienia lokalu z dowodem doręczenia oraz potwierdzenie zgłoszenia umowy do urzędu skarbowego, dlatego warto przechowywać wszystkie potwierdzenia.

Najem okazjonalny w nowym mieszkaniu – o czym pamiętać?

Jeśli kupujesz mieszkanie od dewelopera z myślą o wynajmie, przygotowanie do najmu zaczyna się jeszcze przed odbiorem kluczy. Zwróć uwagę na:

  • termin przeniesienia własności – umowę najmu okazjonalnego może zawrzeć właściciel lokalu, a nie osoba z samą umową deweloperską,
  • stan wykończenia – najemcy częściej wybierają lokale gotowe do zamieszkania, więc warto zaplanować wykończenie lub pakiet od dewelopera,
  • części wspólne budynku – rowerownia, komórka lokatorska czy miejsce postojowe zwiększają wygodę najemcy,
  • regulamin wspólnoty mieszkaniowej – może zawierać zasady korzystania z części wspólnych, które warto przekazać najemcy.

Przy zakupie inwestycyjnym dobrze też ustalić, kto będzie obsługiwał najem – właściciel samodzielnie czy zewnętrzny zarządca. Od tego zależy, jak ułożyć obieg dokumentów i kontakt z najemcą.

Jak przygotować mieszkanie i umowę przed wynajmem?

Dobrze przygotowana dokumentacja ogranicza ryzyko sporów w trakcie najmu. Zanim podpiszesz umowę, warto zadbać o kilka elementów:

  • protokół zdawczo-odbiorczy – opis stanu technicznego lokalu, lista wyposażenia, zdjęcia pomieszczeń i stany liczników z dnia przekazania kluczy,
  • zasady płatności – wysokość czynszu, termin płatności, numer rachunku i sposób rozliczania mediów,
  • zasady waloryzacji czynszu – jeśli umowa jest zawierana na kilka lat, warto określić, kiedy i w jaki sposób czynsz może się zmieniać,
  • obowiązki stron – kto odpowiada za drobne naprawy, przeglądy i wymianę zużytych elementów,
  • zasady korzystania z części wspólnych – regulamin budynku, miejsce postojowe, komórka lokatorska.

Przy nowym mieszkaniu kupionym od dewelopera warto przekazać najemcy także instrukcje obsługi urządzeń i informację o tym, jak zgłaszać awarie w częściach wspólnych. Jeśli lokal jest objęty rękojmią, usterki wynikające z wad budowlanych zgłasza właściciel – dlatego dobrze ustalić z najemcą, że każda nieprawidłowość ma być niezwłocznie zgłoszona.

Warto również sprawdzić, czy wybrany najemca rzeczywiście ma możliwość zamieszkania w lokalu zastępczym, który wskazuje. Przepisy wymagają oświadczenia właściciela tego lokalu, ale rozmowa przed podpisaniem umowy pozwala uniknąć niejasności w przyszłości.

 

FAQ – najem okazjonalny

Jakie dokumenty są potrzebne do najmu okazjonalnego?

Umowa w formie pisemnej oraz trzy załączniki: notarialne oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji, wskazanie lokalu zastępczego i oświadczenie właściciela tego lokalu z podpisem poświadczonym notarialnie.

Ile kosztuje oświadczenie notarialne przy najmie okazjonalnym?

Wysokość wynagrodzenia notariusza wynika z przepisów o taksie notarialnej. Strony same ustalają, kto ponosi ten koszt – w praktyce najczęściej najemca.

Czym różni się najem okazjonalny od instytucjonalnego?

Najem okazjonalny jest dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności w zakresie wynajmu. Najem instytucjonalny przeznaczony jest dla przedsiębiorców i nie wymaga wskazania lokalu zastępczego ani zgłoszenia do urzędu skarbowego.

Czy najem okazjonalny trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?

Tak, w terminie 14 dni od rozpoczęcia najmu. Bez zgłoszenia umowa nie korzysta z ochrony przewidzianej dla najmu okazjonalnego.

 

Mieszkanie na wynajem w Katowicach – od czego zacząć?

Jeśli planujesz zakup lokalu pod wynajem długoterminowy, porozmawiaj z doradcą w biurze sprzedaży przy ul. Opolskiej 40 w Katowicach. Dowiesz się, które metraże i układy dostępne są w poszczególnych inwestycjach oraz jakie udogodnienia oferuje budynek mieszkańcom.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.